OSMANLI DÖNEMİ
Avrupa’da yaşayan sanayi devrimi ve sömürgecilik hareketleri büyük anonim şirketlerinin ortaya çıkmasına ve bunların halka açılmasına yol açtığında, Türkiye’de yaşayan yabancı tacirler ve azınlıklar bu şirketlerin tahvil ve hisse senetleriyle ilgilenmeye başlamışlardır.O dönemde tedavülde altın para olması, kambiyo kontrolünün bulunmaması ve kapitülasyonların sağladığı serbesti sayesinde bu kişiler dışarıya para çıkararak alım satım yapmıştır. Daha sonra Tanzimat hareketlerinin de etkisiyle Türkler de bu konuya ilgi göstermişlerdir.Dışarıdan alınan kıymetlerin el değiştirmesi kısa zamanda bizde bir piyasa oluşturmuş, buna da galata bankerleri ön ayak olmuşlardır.
CUMHURİYET DÖNEMİ
Ülkemizde sermaye piyasasının yeniden doğuşu 1960’lı yıllarda Hürriyet tahvilleri ve tasarruf bonoları ile başlar.Tasarruf bonoları tamamen, hürriyet tahvilleri ise kısmen zorunlu tasarruf mahiyetinde olduğu için,kısa zaman sonra bunları alanlar paraya çevirme imkanı aramaya başlamıştır.Piyasada bazı işbilir kimseler de bunları faiz oranlarına ve vadelerine göre kırarak satın almış,zamanla ara simsarlar da türemiş ve bu iş arzuhalcilere kadar inmiştir.Alıcılar üstüne belli bir kar koyarak bunları parasını değerlendirmek isteyenlere satmasıyla ilk defa ikinci el menkul kıymetler piyasası doğmuş oldu.
DÜNYA BORSASININ TARİHİ
Borsaların başlangıç tarihi çok eski olup bunlar Pazar ve panayırlara dayanmaktadır.İlk borsaların temeli kıymetli madenlerin alım-satımı ile atılmış ve bu meslek sarraflık şeklinde gelişmiştir. Zamanla kıymetli madenlerin alım- satımı, aracılarında devreye girmesiyle genişlemiş, kredi belgeleri ile ticari senetlerin alınıp satıldığı bir piyasaya dönüşmüştür.Avrupa da ilk borsa 1487 yılında Anvers şehrinde kurulmuştur.
TÜRKİYE’DE BORSANIN TARİHİ
1854 Kırım savaşı ile başlayan Osmanlı borçları nedeniyle Türkiye’de menkul değerler borsasının kurulması hem kolaylaşmış, hem de hızlanmıştır.Osmanlı borçlanma tahvilleri çıkarılmaya başlandıktan sonra, bunun İstanbul’da bir piyasası oluşmuş ve gayrimüslim bankerler Galata ’da bu işle uğraşmaya başlamışlardır. Türkiye’de bir borsa kurulması gereği bu dönemde ortaya çıkmış ve galata bankerleri kendi aralarında, 1864 yılında bir dernek kurarak bu harekete öncülük etmişlerdir. Cumhuriyet döneminde kurulan borsalarda esham ve tahvilat yanında döviz alım-satımı da işlemler arasında yer alınmıştır. Ancak Türkiye’de 1931 yılından sonra şiddeti giderek artan kambiyo kontrolü nedeni ile döviz alım-satımı anlamını yitirmiş ve 1959 yılından sonra borsanın döviz alım-satımı ile ilgili rolü bütünüyle kaldırılmıştır. Türkiye’de 1981 yılı Temmuz ayında yayınlanan 2499 sayılı sermaye piyasası kanunu ile sermaye piyasası yeniden düzenlenirken Menkul Kıymetler Borsasına yeni bir şekil ve içerik verilmek istenmiş ve 1929 tarih ve 1447 sayılı Menkul Kıymetler ve Kambiyo borsaları kanunu yürürlükten kaldırılmış,bunun yerine 6.10.1983 gün ve KHK/91 sayılı Menkul Kıymetler Borsası hakkında kanun hükmünde kararname getirilmiştir.KHK/91’in yayımı tarihinden bir yıl sonra, 6 Ekim 1984 tarihinde ‘Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik’ yayınlanmıştır.18.12.1985 tarihinde İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği 18962 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 26 aralık 1985 tarihinde borsa resmi bir törenle açılarak faaliyete başlamıştır.
İMKB İŞLEM HACMİ
İMKB’nin işlem hacminin geçmiş on yıl içinde yaşanan krizlere rağmen yıllık ortalama yüzde 20-25 reel artış gösterdiği gözlendi.1996’da hisse senedi piyasasında günlük 230 milyon dolar işlem hacmi varken şu anki işlem hacminin 1 milyar 110 milyon dolar olduğunu belirtiliyor.Ayrıca şu anda dünya borsaları arasında 24’üncü sıradayız.Bu, 100-150 yıllık borsalarda karşılaştırıldığında İMKB’nin 20 senelik bir kurum olarak ciddi bir atılım içinde olduğu şeklinde değerlendirebiliriz
Yabancıların İMKB’deki işlem hacmine bakarsak 100 milyar doları aştığını görmekteyiz.Yabancıların İMKB’de 2002 yılında sadece 12,9 milyar dolar olan işlem hacmi , 2003’te 17,3 milyar dolar, 2004’te 37,3 milyar dolar,AB ile müzakerelerin başladığı 2005 yılında 81,2 milyar dolar, 2006 da 88,5 milyar dolara çıkmıştır.Bu yılın ilk dokuz ayında ise yabancıların İMKB’deki işlem hacmi 101,2 milyar dolara ulaşmıştır.
